I/Đặt vấn đề
Có người từng ví Nguyễn Nhật Ánh như là một “Người chở dòng thơ qua mọi miền kí ức”. Những tác phẩm của ông luôn phản ánh rất chân thật và hồn nhiên những “bí ẩn” của đời sống trẻ thơ, nhất là những đứa trẻ đang chập chững trở thành người lớn. Mỗi tác phẩm của ông đều là một sự trải nghiệm đầy thú vị những cảm xúc trong tâm hồn của tuổi mới lớn. Và “Hạ đỏ” là một trong rất nhiều những tác phẩm của ông mà chúng tôi muốn nhắc đến ngày hôm nay thông qua tham luận “Hạ đỏ của Nguyễn Nhật Ánh – Hành trình trưởng thành của những trái tim và tâm hồn đang lớn”.
Trưởng thành là quá trình mỗi người từ một đứa trẻ trở thành người lớn. Nó không chỉ là sự trưởng thành về mặt thể xác mà cả về mặt tâm hồn. Những đứa trẻ từ việc chỉ lo cho bản thân mình, không kiểm sát được hành động, thích dùng bạo lực để giải quyết mâu thuẫn trở nên biết quan tâm đến mọi người nhiều hơn, nhận ra được thế giới xung quanh có thật nhiều điều để khám phá, dần biết rằng bạo lực không giải quyết được vấn đề và những trái tim non chướm nở chút rung động đầu đời với những người bạn khác giới.
Sở dĩ, ta gọi trưởng thành là một “hành trình” bởi không phải chỉ một ngày, hai ngày mà chúng ta trưởng thành được ngay, mà đó là sự trưởng thành theo năm tháng, theo kinh nghiệm mà chúng ta trải qua từ nhiều chuyện xảy ra mà ta rút ra được, từ đó chúng ta sẽ hiểu được điều gì mình nên làm, và điều gì khiến bản thân hay người khác tốt hơn.
II/ “Hạ đỏ” và kì nghỉ hè đáng nhớ của cậu bé Chương
“Hạ đỏ” là tác phẩm kể về chuyến về quê của cậu học trò Chương sau kì thi lớp 9 căng thẳng. Lấy bối cảnh tại làng Hà Xuyên, Nguyễn Nhật Ánh dắt ta theo chân cậu bé Chương trải nghiệm những trò đùa nghịch ngợm của tuổi ấu thơ. Tuổi mới lớn vô âu vô lo, hằng ngày Chương tham gia vào các cuộc dạo chơi quanh làng, tắm suối, bắn chim, chống trả quyết liệt những trận phục kích của đám trẻ xóm Miễu. Mùa hè của Chương cứ thế trôi qua cho đến khi Chương gặp Út Thêm và thế rồi Chương đem lòng thích Út. Chương mến Út Thêm nhưng không dám nói, chỉ chôn sâu cảm xúc trong lòng, âm thầm lặng lẽ thể hiện tình cảm ấy bằng hằng động như thường xuyên ghé thăm nhà Út Thêm và dạy chữ cho hai chị em Út. Lần về quê đó, cậu đã học nhiều bài học, vui cũng có mà buồn cũng có. Tác phẩm kết thúc bằng nỗi buồn bã, bâng khuâng của cậu bé Chương về “mối tình đầu” và những trải nghiệm đáng nhớ của tuổi mới lớn.
III/ Hành trình trưởng thành
Có thể nói, hai tháng nghỉ hè ở làng Hà Xuyên vừa đủ để Chương trải qua hành trình trưởng thành đầu tiên trong cuộc đời mình, từ một đứa trẻ vô tư đến một cậu bé biết suy nghĩ chín chắn và biết biến những suy nghĩ ấy thành hành động.
Phần trình bày đầy cảm xúc của các bạn học sinh AES tại buổi giao lưu "Văn học và cuộc sống"
Trưởng thành là khi những đứa trẻ biết quan sát và cảm nhận cuộc sống xung quanh mình nhiều hơn, biết suy nghĩ về những hành động của mình hơn. Trận phục kích tụi xóm Miễu bên bờ suối với kết cục là Dư bị trúng miếng chén vỡ vào ót nhờ tài “thiện xạ” của Chương đã khiến bọn trẻ nhận ra rằng “chiến thắng không phải bao giờ cũng đem lại niềm vui” và sự hiếu thắng có thể dẫn đến những hậu quả khôn lường. Cũng qua sự việc đó, Chương nhận ra được sự đầm ấm của tình làng nghĩa xóm ở miền quê nghèo là như thế nào khi chứng kiến dì của mình tận tình chữa trị vết thương cho Dư. Trong kì nghỉ ấy, cậu được dịp chứng kiến cái gọi là tình làng nghĩa xóm mà ở thành thị hầu như rất hiếm có.
Trưởng thành là khi con tim của tuổi mới lớn bắt đầu “loạn nhịp”. Nụ cười dễ thương của “Bà La Sát” Thơm và cái răng khểnh của Út Thêm đã khiến Chương không ít lần xao xuyến. Đặc biệt là với Út Thêm. Từ lúc tương tư Út, Chương chán những trò đánh nhau, chán tắm suối, chán bắn chim, cậu chỉ nghĩ về Út “lòng mình man mác như có một làn gió nhẹ thoảng qua”. Cũng chính vì cảm mến và tìm cách qua nhà Út Thêm chơi mà Chương có cơ hội hiểu hơn về hoàn cảnh của những đứa trẻ ở thôn quê. Hiểu ra nguyên nhân sâu xa dẫn đến mâu thuẫn giữa nhóm Nhạn, Dế và bọn trẻ con xóm Miễu. Nguyên nhân sâu xa dẫn đến mâu thuẫn ấy là do một bên được đi học còn một bên thì không được. Cũng chính vì thế mà Chương mới nhận ra Dư không phải là thằng bé chỉ ham đánh nhau mà còn rất ham học, chỉ vì gia đình đông con mà chuyện học hành của chúng phải tạm gác lại, Út Thêm phải nghỉ giữa chừng, còn Dư thì chưa một lần được đến trường. Quyết định sẽ dạy chữ cho chị em Út Thêm chính là bước trưởng thành lớn nhất trong nhận thức của Chương. Cậu tự mua tập, mua viết, tự đến nhà dạy chữ cho chị em Út Thêm.
Những hành động nhỏ, những cuộc gặp gỡ không ngờ tới trong suốt chuyến nghỉ hè đã tạo nên vô vàn mối quan hệ mới giữa những đứa trẻ. Chương được bọn Nhạn và Dế tập bơi, được anh Thoảng dạy võ để rèn luyện sức khỏe. Thơm được Chương cho mượn truyện, được nghe Chương kể về thành phố xa xôi. Khi nghe chuyện Chương dạy chữ cho Út Thêm và Dư, mọi người đều ủng hộ. Dế cũng hiểu chuyện hơn và còn gửi tặng hai quyển tập, Thơm muốn gửi mấy trái ổi vườn nhà cho Chương mang cho chị Út Thêm. Mùa hè ngắn ngủi nhưng dường như sợi dây gắn kết những đứa trẻ lại trở nên bền chặt hơn.
Trưởng thành cũng là khi lần đầu tiên Chương đón nhận nỗi buồn khi biết người mình thích chuẩn bị đi lấy chồng. Mọi cảnh vật thân thuộc của làng Hà Xuyên vẫn y nguyên như ngày đầu Chương đặt chân đến nhưng có lẽ trong tâm hồn cậu giờ đây đang có rất nhiều thay đổi. Tất cả chúng vẫn ở nguyên chỗ cũ, duy chỉ có Chương là “khác hẳn ngày nào”. Chương chia tay chúng đồng thời cũng tạm biệt luôn mối rung động đầu đời của mình, tạm biệt mùa hè đầy với những điều mới lạ nhưng cũng da diết buồn – nỗi buồn của những tâm hồn vừa chạm ngõ cái gọi là thích một ai đó. Thế nhưng, mối tình thầm lặng ấy và những gì mà Chương đã làm cũng đã để lại chút gì đó trong lòng Út Thêm, trong lòng những đứa trẻ làng Hà Xuyên qua dòng chữ nguệch ngoạc chỉ vỏn vẹn năm từ của Út Thêm.
IV/ Kết luận
Từ “Hạ Đỏ” chúng em học được nhiều thứ về cuộc sống này, học được từ Nhạn, Dư, Dế rằng việc chúng ta thù hằn nhau mãi cũng chẳng mang lại được lợi ích gì cả. Nhân vật Chương khiến ta hiểu được rằng ở thành phố tuy nghe có vẻ thật nhiều chuyện thú vị và vui hơn ở làng quê nghèo nàn nhưng ở cái làng quê nghèo nàn đó chứa rất nhiều cái tình cảm mà tìm ở thành phố mãi cũng không có, đó là tình làng xóm tối lửa tắt đèn có nhau, những trò đùa tinh quái nhưng không kém phần hồn nhiên của bọn trẻ thôn quê. Chương còn cho tôi biết được cảm giác yêu một ai là thế nào… đó là cảm giác lúng túng, hồi hộp tìm cách nói chuyện, tìm cách làm người ta chú ý đến mình và nỗi hụt hẫng, bâng khuâng khi tình cảm ấy trôi qua.
Nhất định khi nhà văn Nguyễn Nhật Ánh cho ra đời những tác phẩm mới thì chúng em vẫn sẽ tiếp tục theo dõi và tìm đọc những tác phẩm mới ấy.
Tiếng Việt
English
中文
Français
日本語
한국어
Español
Русский
Deutsch
ไทย
ລາວ
हिन्दी
Português